เลือกสายและเดินสายให้ปลอดภัยตามอาคาร: LSZH คืออะไร ต่างจากสายทั่วไปอย่างไร

เวลาพูดถึงการเลือกสายแลน คนส่วนใหญ่โฟกัสที่ Cat6 หรือ Cat6A ซึ่งเป็นเรื่องความเร็ว แต่มีอีกมิติที่สำคัญไม่แพ้กันและมักถูกมองข้าม คือ “เปลือกสาย” และพฤติกรรมของมันเมื่อเกิดเพลิงไหม้ ในอาคารที่มีคนอยู่ เรื่องนี้เป็นเรื่องความปลอดภัยของชีวิต ไม่ใช่แค่สเปกทางเทคนิค การเลือกสายให้ถูกต้องตามข้อกำหนดอาคารจึงเป็นส่วนหนึ่งของงานเดินสายที่ทำอย่างมีความรับผิดชอบ ไม่ใช่เลือกสายถูกที่สุดแล้วจบ

LSZH คืออะไร

LSZH ย่อจาก Low Smoke Zero Halogen หมายถึงสายที่เปลือกนอกทำจากวัสดุที่เมื่อโดนความร้อนหรือไฟจะเกิด “ควันน้อย” และ “ไม่ปล่อยก๊าซกลุ่มฮาโลเจน” ซึ่งเป็นก๊าซพิษและกัดกร่อน เทียบกับสายเปลือก PVC ทั่วไปที่เมื่อไหม้จะเกิดควันดำหนาและก๊าซพิษปริมาณมาก จุดที่สำคัญคือ ในเหตุเพลิงไหม้ คนบาดเจ็บหรือเสียชีวิตจากการสำลักควันมักมาก่อนเปลวไฟ การลดควันและก๊าซพิษจากสายที่เดินอยู่ทั่วอาคารจึงช่วยเพิ่มโอกาสให้คนอพยพออกได้ทัน ตัวนำสัญญาณข้างในและความสามารถในการส่งข้อมูลของ LSZH เหมือนสายทั่วไป ต่างกันที่เปลือกเท่านั้น

LSZH ไม่ใช่ “สายทนไฟ” — อย่าสับสน

คำที่ฟังคล้ายกันแต่คนละเรื่อง และเลือกผิดกันบ่อย:

• LSZH (ควันน้อย ไร้ฮาโลเจน) เน้นลดอันตรายจากควันและก๊าซพิษเมื่อสายโดนไฟ แต่ไม่ได้รับประกันว่าสายจะยังส่งสัญญาณได้ขณะไฟไหม้
• สายทนไฟ (fire-resistant) ออกแบบให้วงจร “ยังทำงานต่อได้” ช่วงเวลาหนึ่งในกองเพลิง ใช้กับระบบที่ต้องทำงานตอนไฟไหม้ เช่น ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ ไฟฉุกเฉิน หรือระบบสั่งการฉุกเฉิน

งานเครือข่ายข้อมูลในอาคารทั่วไปมักต้องการคุณสมบัติแบบ LSZH (ลดควัน) ส่วนสายทนไฟเป็นข้อกำหนดเฉพาะของระบบความปลอดภัย การรู้ความต่างนี้ทำให้เลือกสายตรงกับสิ่งที่ข้อกำหนดต้องการจริง ไม่ใช่จ่ายแพงผิดชนิดหรือประหยัดผิดจุด

ที่ไหนควรใช้ LSZH

ข้อกำหนดขึ้นกับประเภทอาคารและลักษณะพื้นที่ แต่โดยทั่วไปพื้นที่เหล่านี้มักกำหนดหรือแนะนำ LSZH:

• อาคารสูงและอาคารสำนักงาน ที่มีคนอยู่หนาแน่นและมีเส้นทางหนีไฟที่ต้องคุมควัน
• โรงพยาบาล โรงแรม ห้าง สถานศึกษา พื้นที่สาธารณะที่มีคนจำนวนมากและอพยพยาก
• สายที่เดินในช่องเดินอากาศ (plenum) หรือช่องแนวดิ่ง (riser) ซึ่งเป็นเส้นทางที่ควันและไฟลามได้เร็วถ้าใช้สายที่ไหม้แล้วเกิดควันมาก

เราตรวจสอบข้อกำหนดของอาคารและสเปกของงานก่อนเลือกชนิดสาย เพราะการเลือกจากราคาอย่างเดียวอาจไม่ผ่านข้อกำหนดหรือสร้างความเสี่ยงที่มองไม่เห็นตอนติดตั้ง แต่สำคัญมากตอนเกิดเหตุ

ความปลอดภัยของการเดินสาย ไม่ใช่แค่ชนิดสาย

การเลือกสาย LSZH เป็นจุดเริ่ม แต่ความปลอดภัยของงานเดินสายยังรวมถึงวิธีเดินด้วย เช่น การปิดช่องที่เจาะทะลุผนังกันไฟหรือพื้น (fire stopping) ให้กลับมากันไฟได้เหมือนเดิม การจัดเส้นทางสายไม่ให้กีดขวางทางหนีไฟ และการแยกสายสัญญาณกับสายไฟให้เป็นระเบียบปลอดภัย รายละเอียดเหล่านี้คือสิ่งที่ทีมที่เข้าใจงานอาคารทำต่างจากช่างที่ลากสายให้ถึงอย่างเดียว เรื่องการเลือกชั้นของสาย (Cat6/Cat6A) ตามความเร็วที่ต้องการ อ่านคู่กันที่ Cat6 หรือ Cat6A เลือกแบบไหน และภาพรวมบริการที่ บริการเดินสายเครือข่าย

ทำให้ใบเสนอราคาเทียบกันได้ ต้องระบุชนิดสายให้ชัด

เวลาเปรียบเทียบใบเสนอราคาเดินสาย ชนิดเปลือกสาย (LSZH หรือ PVC) เป็นจุดที่ผู้เสนอราคาถูกมักไม่ระบุ ทำให้ดูเหมือนถูกกว่าแต่จริง ๆ เสนอสายคนละสเปก การกำหนดในเอกสารว่าต้องใช้สายชนิดใดจึงทำให้ทุกเจ้าเสนอราคาบนพื้นฐานเดียวกัน เรื่องการเขียนสเปกให้เทียบราคากันได้อย่างเป็นธรรม อธิบายไว้ที่ เขียนสเปก RFQ งานเดินสายอย่างไร ให้ทุกเจ้าเสนอราคาบนมาตรฐานเดียวกัน และเหตุผลว่าทำไมของถูกสุดมักแพงสุดในระยะยาว ที่ ทำไมใบเสนอราคาเดินสายที่ถูกที่สุด มักแพงที่สุดในระยะยาว

ให้เราเลือกสายและเดินให้ถูกต้องตามอาคาร

ไม่แน่ใจว่าอาคารของคุณต้องใช้สายชนิดไหน? เล่าประเภทอาคารและพื้นที่ให้เราฟัง เราตรวจสอบข้อกำหนด เลือกชนิดสายให้ตรงกับความปลอดภัยและความเร็วที่ต้องการ และเดินให้เรียบร้อยปลอดภัย พร้อมให้คำแนะนำฟรี ปรึกษางานเครือข่ายหน้างาน (ฟรี)

คำถามที่พบบ่อย

LSZH คืออะไร ต่างจากสาย LAN ทั่วไปอย่างไร

LSZH ย่อจาก Low Smoke Zero Halogen คือสายที่เปลือกนอกทำจากวัสดุที่เมื่อโดนไฟจะเกิดควันน้อยและไม่ปล่อยก๊าซกลุ่มฮาโลเจนที่เป็นพิษและกัดกร่อน ต่างจากสายเปลือก PVC ทั่วไปที่เมื่อไหม้จะเกิดควันดำหนาและก๊าซพิษมากกว่า ในอาคารที่มีคนอยู่หนาแน่นหรือมีเส้นทางหนีไฟ การใช้ LSZH ช่วยลดอันตรายจากควันตอนเกิดเพลิงไหม้ ตัวนำและการส่งข้อมูลของสายเหมือนกัน ต่างกันที่เปลือก

LSZH กับสายทนไฟ (fire-resistant) เหมือนกันไหม

ไม่เหมือน เป็นคนละเรื่อง LSZH เน้นลดควันและก๊าซพิษเมื่อไหม้ แต่ไม่ได้แปลว่าสายจะยังส่งสัญญาณได้ขณะไฟไหม้ ส่วนสายทนไฟ (fire-resistant) ออกแบบให้วงจรยังทำงานต่อได้ช่วงเวลาหนึ่งในกองเพลิง มักใช้กับระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้หรือระบบฉุกเฉินโดยเฉพาะ การเลือกจึงต้องดูว่าต้องการคุณสมบัติด้านควันหรือด้านการทำงานต่อขณะไฟไหม้ เราช่วยเลือกให้ตรงกับข้อกำหนดของงาน

ออฟฟิศทั่วไปจำเป็นต้องใช้ LSZH ไหม

ขึ้นกับข้อกำหนดอาคารและลักษณะพื้นที่ อาคารสำนักงาน อาคารสูง โรงพยาบาล ห้างสรรพสินค้า หรือพื้นที่ที่มีคนหนาแน่นและเส้นทางหนีไฟ มักกำหนดหรือแนะนำให้ใช้ LSZH โดยเฉพาะสายที่เดินในช่องเดินอากาศหรือเส้นทางหนีไฟ เราตรวจสอบข้อกำหนดของอาคารและสเปกงานก่อนเลือกชนิดสายให้ ไม่เลือกจากราคาอย่างเดียว

ใช้สาย LSZH แล้วความเร็วเน็ตต่างจากสายปกติไหม

ไม่ต่าง คุณสมบัติด้านการส่งข้อมูลกำหนดโดยชั้นของสาย (เช่น Cat6, Cat6A) ไม่ใช่ชนิดเปลือก สาย Cat6 แบบ LSZH กับ Cat6 เปลือก PVC ส่งข้อมูลได้เท่ากัน LSZH ต่างเฉพาะเรื่องพฤติกรรมเมื่อโดนไฟ จึงเลือก LSZH ได้โดยไม่ต้องกังวลว่าจะช้าลง